Wydział Środowiska
Starostwa Powiatowego
w Wejherowie

REKULTYWACJA PO ZEZWOLENIU
(Nie wszystkie prace ziemne są rekultywacją)

W ostatnim czasie do Wydziału Środowiska Starostwa Powiatowego zgłaszają się mieszkańcy Gminy Szemud w sprawie uzyskania decyzji na rekultywację. Zainteresowani tym mieszkańcy często dzwonią lub osobiście odwiedzają Wydział. Składane są również wnioski o wydanie decyzji na rekultywację gruntów. Wnioskodawcy uważają, że wszelkiego rodzaju niwelacje: wyrównywanie terenu, wypełnianie naturalnych obniżeń masami ziemnymi, zasypywanie terenów podmokłych, m.in. łąk, nieużytków, rowów, stanowi rekultywację. Często wnioski są składane wtedy, gdy już podjęto tzw. „prace rekultywacyjne”. Wnioski, te są w większości bezprzedmiotowe.
Sprawy związane z rekultywacją reguluje ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych (tekst jednolity Dz. U. z 2015 r. poz. 909 ze zm. )(u.o.g.r.l.). Art. 4 pkt 18 definiuje, że rekultywacja gruntów – to nadanie lub przywrócenie gruntom zdegradowanym albo zdewastowanym wartości użytkowych lub przyrodniczych przez właściwe ukształtowanie rzeźby terenu, poprawienie właściwości fizycznych i chemicznych, uregulowanie stosunków wodnych, odtworzenie gleb, umocnienie skarp oraz odbudowanie lub zbudowanie niezbędnych dróg. Grunty zdegradowane, w myśl art. 4 pkt 16 ww. ustawy, to takie, których rolnicza wartość użytkowa zmalała, w szczególności w wyniku pogorszenia się warunków przyrodniczych albo wskutek zmian środowiska oraz działalności przemysłowej, a także wadliwej działalności rolniczej. Natomiast grunty zdewastowane to takie, które utraciły całkowicie wartość użytkową w wyniku przyczyn określonych powyżej (pkt 17 tegoż artykułu). Jednocześnie art. 3 ww. ustawy określa, że ochrona gruntów rolnych polega m. in. na zachowaniu torfowisk i oczek wodnych jako naturalnych zbiorników wodnych oraz ograniczaniu zmian naturalnego ukształtowania powierzchni ziemi.
Używanie terminu „rekultywacja” w odniesieniu do terenów, które naturalnie są nienadającymi się do uprawy rolnej (np. gruntów podmokłych lub naturalnych zagłębień terenu wypełnionych wodą) – określonych w ewidencji gruntów jako nieużytki (N) lub też nie zostały zdegradowane w wyniku działalności gospodarczej jest niewłaściwe. Tak samo rekultywacją nie jest wszelkiego rodzaju niwelacje: wyrównywanie terenu, wypełnianie naturalnych obniżeń masami ziemnymi, zasypywanie terenów podmokłych m.in. łąk, rowów.

Rekultywacją nie można nazwać prac związanych z przygotowaniem terenu (wyrównanie terenu, nawiezienie ziemi) pod budowę obiektów budowlanych. Niwelacja terenu wykonywana w ramach prac przygotowawczych związanych z terenem budowy, zgodnie z art. 41 ustawy z dnia 7 lipca 1994 Prawo budowlane (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r. poz. 290), jest możliwa po uzyskaniu pozwolenia na budowę i/lub zgłoszenia.

Przy podejmowaniu decyzji przez wnioskodawcę o złożeniu wniosku o rekultywację należy odpowiedzieć sobie na pytanie: czy grunty wymagają rekultywacji, czyli czy zostały zdegradowane lub zdewastowane w sposób określony w ustawie u.o.g.r.l. – art. 4 pkt 16 i pkt 17? Pomocnym w podjęciu decyzji o złożeniu wniosku o wydanie decyzji rekultywacyjnych są wymagane prawem (art. 28 ust. 5 u.o.g.r.l.) dwie odrębne opinie rzeczoznawców określające rozmiar ograniczenia wartości użytkowej gruntów. W przypadku oczywistego stwierdzenia, że grunty zostały zdegradowane lub zdewastowane, można wystąpić do starosty (załączając m.in. te opinie) o wydanie odpowiedniej decyzji rekultywacyjnej.

W przypadku gdy do rekultywacji będzie potrzeba nawieźć mas ziemnych z wykopów, to zgodnie z obecnie obowiązującą ustawą o odpadach (Dz. U. z 2013 r. poz. 21 z późn. zm.) wymagane jest uzyskanie od starosty zezwolenia na przetwarzanie odpadów w procesie odzysku poza instalacjami (art. 41). Masy ziemne pozyskane z wykopów, a następnie przewiezione na inną działkę, np. do wyrównania terenu, utwardzenia dróg itp., są odpadem o kodzie 17 05 04 – gleba i ziemia, w tym kamienie, inne niż wymienione w 17 05 03 lub 20 02 02 – gleba i ziemia w tym kamienie.
Należy zaznaczyć, że prace związane z rekultywacją można rozpocząć dopiero po uzyskaniu odpowiednich decyzji. Wykonywanie jakichkolwiek robót przed uzyskaniem odpowiednich decyzji jest zabronione i może być karalne sądownie i administracyjnie.

T. Klas
M. Machnikowski